Voor ULP Business School doet Rachel van der Heijden in Tanzania onderzoek naar ‘Wat is leiderschap vanuit de Ubuntu-filosofie en hoe ontwikkel je dat?’ Rachel vroeg mij wat belangrijke leiderschapsliteratuur is. En eerlijk gezegd weet ik dat eigenlijk niet zo 1, 2, 3… Ik ben niet zo’n managementboekenfan, geef mij maar filosofieโฆ
Ik laat mij met name inspireren door het zuivere van de filosoof Immanuel Kant, het praktische van het stoรฏcisme, het verbondene in het taoรฏsme en de wijze verhalen/levenslessen uit de bijbel en (Afrikaanse) literatuur. Vervolgens kom ik uit op de bijbelse opdracht om ‘God lief te hebben boven alles en je naaste als jezelf’ als spiritueel fundament; het categorisch imperatief als opdracht (beter bekend als de gouden regel: behandel een ander zoals je zelf behandeld zou willen worden); en de deugdenleer als toepassing van die opdracht (geloof, hoop, liefde, wijsheid, rechtvaardigheid, matigheid en moed).
Het mooie en helende van ubuntu ten opzichte van onze westerse, individualistische cultuur vind ik dat je leiderschap in de bredere, spirituele en daarmee ruimte- en tijdloze context van gezin, familie, vrienden, community, natuur, kosmos, God plaatst. Oftewel: je ontwikkelt je niet (slechts) als individu, maar altijd in en met die context (waartoe je behoort).
Die context is waar het goddelijke ons leven in komt. Het goede doen, oftewel leiderschap, betekent voor mij binnen je vermogen je plek nemen in die context en met lichaam en geest zoveel mogelijk recht doen aan die context. Vandaar dat ons programma in Tanzania het ‘Ubuntu Leadership Program’ heet.
Ik geef toe, ik kan wat abstract zijn hierin. Bovendien, alle mooie woorden ten spijt, het gaat er uiteindelijk natuurlijk om dit zelf concreet (voor) te leven. De psychologie leert ons immers dat we ons iets (bijvoorbeeld leiderschap) eigen maken vanuit voorbeeldgedrag van anderen. Leiderschap is dus doen. En dat vind ik al moeilijk genoeg.
